Trudności w nauce czytania i pisania często są spowodowane zaburzeniami funkcjonowania narządu wzroku. Ponieważ zaburzenia funkcji wzrokowych mają objawy zbliżone do dysleksji rozwojowej, dlatego też nierzadko są z nią mylone.
Wskazania do diagnozy funkcji wzrokowych:
- zagrożona, nieprawidłowo przebiegająca ciąża
- nieprawidłowy lub przedwczesny poród
- dzieci z grupy ryzyka dysleksji
- brak efektów w terapii pedagogicznej lub korekcyjno – kompensacyjnej
- skroniowe bóle głowy i bóle oczu podczas czytania
- choroby narządu wzroku i wady wzroku występujące u rodziców
Zaburzeń funkcji wzrokowych powodują:
- opóźnienie w rozwoju ruchowym,
- niski poziom koncentracji wzrokowej,
- niechęć do czytania,
- wolne tempo przepisywania z tablicy,
- błędy popełniane przy przepisywaniu (zwłaszcza pomijanie liter i drobnych elementów graficznych),
- problemy w czytaniu drobnego druku,
- bóle głowy, pieczenie oczu, częste mruganie, mrużenie oczu,
- czytanie tekstu z bardzo bliskiej lub bardzo dalekiej odległości od oczu,
- niski poziom grafomotoryczny pisma (pismo nie mieści się w liniach, pisanie pod różnym kątem),
- gorsza ostrość widzenia do dali po dłuższym okresie pracy z bliska,
- litery widziane są z różnym kontrastem,
- przechylanie głowy lub ciała w jedną stronę,
- przekręcanie zeszytu w różne strony,
- wodzenie palcem wzdłuż tekstu,
- problemy w różnicowaniu kolorów,
- niechęć do czytania w czasie jazdy samochodem lub pociągiem,
- zła tolerancja jaskrawego światła i zmian natężenia oświetlenia,
- skrócony czas koncentracji wzrokowej,
- niska efektywność pracy z bliska,
- zaburzenia równowagi i orientacji przestrzennej,
- patrzenie pod nogi szczególnie podczas schodzenia po schodach,
- unikanie gier i zabaw ruchowych, zwłaszcza z piłką
Diagnoza i terapia funkcji wzrokowych przeprowadzana jest w oparciu
o programy autorskie:
- IMPULS SYSTEM Bożeny Odowskiej – Szlachcic
- ASTRONAUT TRAINING Mary Kawar
Oba programy reprezentują podejście interdyscyplinarne łącząc wiedzę z zakresu: anatomii, fizjologii i patologii układu wzrokowego, psychologii rozwojowej, integracji sensorycznej, a także podstaw ortoptyki. Terapia funkcji wzrokowych prowadzona jest po przeprowadzonej diagnozie i polega na usprawnieniu funkcjonowania zaburzonych funkcji.
Diagnoza funkcji wzrokowych obejmuje badanie:
- ruchomości gałek ocznych
- umiejętności separacji ruchów oczu od ruchów głowy
- ruchów sakkadowych
- widzenia obuocznego
- konwergencji i akomodacji
- ostrości wzroku do bliży i do dali
- różnicowania barw
- odblasków świetlnych – test Hirschberga
- odruchów źrenic
- zeza ukrytego
- obwodowego pola widzenia
- integracji wzrokowej
- kierunku odruchu fiksacyjnego
- funkcji sensomotorycznych mających wpływ na funkcje wzrokowe
Kiedy podstawowym problemem trudności w czytaniu i pisaniu są dysfunkcje wzrokowe, korekcja tych nieprawidłowości, dzięki systematycznie prowadzonej terapii w gabinecie
i wspierania terapii ćwiczeniami wykonywanymi pod nadzorem rodziców w domu, eliminuje zauważone problemy. Kompleksowa ocena funkcji wzrokowych powinna stać się również integralnym elementem diagnozy dysleksji rozwojowej typu wzrokowego.
